Luzaide

Monumentua 2023ko abuztuaren 13an inauguratu zen Luzaiden eta egilea Patxi Aldunate artista da. Hiru zati ditu eta herria bera ordezkatzen du, bailarako jendearekin batera, eta hirugarren talde bat, Baskoniako jende guztia ordezkatzen duena. Horri guztiari helduen barruan txertatutako buru txiki baten sinboloa gehitzen zaio, Iruñeko Erresumaren sorrera irudikatuz.

Monumentuak bost metroko altuera du, eta Luzaideko paisaia ederraren gainetik altxatzen da. Horrek irudikapenaren handitasuna eta indarraren esanahia osatzen du, garaileen irudia handituz.

Jorge Oteizak erromesen omenez egindako eskulturak ongietorria ematen die herria Donejakue Bideko ibilbide garrantzitsuenetako batetik zeharkatzen duten erromesei; izan ere, Luzaide Nafarroako lehen udalerria da ondoko Frantziatik, baita bidearen funtsezko gunea ere.

Udalerri enblematiko honek, jatorri eta izaera ezberdineko erromesen joan-etorrien eskultura adierazgarri hau du, obrak berak erakusten duen bezala. Historikoki, erromesentzako hiru ospitale izan ditu herriak, eta, gaur egun, ostatu hartzeko aukera ugari eskaintzen ditu.