Nafarroako Aztarnategi Erromatarrak

Proiektu hau Zalduko erromatarren garaiko aztarnategiari dagokio. Gaur egungo Auritz/Burguete eta Aurizberri/Espinal herrien artean dago, Nafarroako Pirinioetan. Aztarnategia erromatarren garaiko hiri bat da, Hispania eta Galia lotzen dituen mendialde hori zeharkatzen duen galtzadaren inguruan artikulatua.

XX. mendearen hasieran Julio Altadill historialariak Aurizberri/Espinalen erregistratutako aurkikuntza batzuk Iturissa mansiarrarenak (literatur iturri klasikoek aipatua) izan zitezkeela adierazi zuenetik, inguru horretan dokumentatutako erromatarren aztarnak izen horri lotu zaizkio. Hala ere, orain arte ezin izan da aurkitu hipotesi hori berresten duen idatzizko ebidentziarik, eta, beraz, aztarnategiak gaur egungo toponimoaren izena hartzen du, hau da, Zaldua.

Artzi beste gune estrategiko batean dago (Zalduatik 16 km hegoaldera), galtzadaren ondoan, Urrobi ibaiaren ertzean eta lautaden eta mendiguneen arteko trantsizio-eremuan. Eraikin ugari dituen aztarnategia bada ere, ikerketa-lanak hasierako puntuan daude oraindik. Orain arte gehien aztertu den oinplano angeluzuzeneko eraikina terma- edo bainu-eremuari dagokio. Esplorazio geofisikoen arabera, 4 eremu edo espazio bereziz osatuta zegoen, eta erdiko gelak absidea zuela ere dokumentatu zuen. Gela batzuetan, hypocaustum edo berokuntza-sistemaren hainbat egitura identifikatu dira. Beste gela batean, opus spicatum zorua zati batean kontserbatzen da (arrain-hezur itxurako adreilu txikiak). Indusketa arkeologikoak 2012an hasi ziren.